"Kargonuz teslim edilemedi, adres bilgilerinizi güncelleyin." "e-Devlet hesabınıza tanımlı iadeniz bulunmaktadır." "Kartınız bloke edildi, hemen işlem yapın." Bu mesajlardan en az birini almış olma ihtimalin çok yüksek. Hepsinin amacı aynı: seni sahte bir sayfaya götürüp şifreni, kart bilgilerini ya da telefonuna gelen doğrulama kodunu almak.
Bu tür dolandırıcılığa oltalama (phishing) denir. Teknik bir saldırıdan çok, insanları acele ettirip düşünmeden hareket ettirmeye dayanır. İyi haber şu ki birkaç işareti tanımayı öğrendiğinde, bu mesajların büyük çoğunluğu kolayca fark edilir.
En yaygın senaryolar
- Kargo ve gümrük: Paketinin bekletildiği, küçük bir gümrük veya adres güncelleme ücreti ödemen gerektiği söylenir. Amaç kart bilgilerini almaktır.
- e-Devlet ve vergi iadesi: Sana para iadesi yapılacağı, bunun için giriş yapman ya da kart bilgisi girmen gerektiği söylenir.
- Banka: Hesabının veya kartının bloke edildiği, şüpheli bir işlem olduğu söylenir; bir bağlantıya tıklaman ya da bir numarayı araman istenir.
- Ödül ve kampanya: Çekilişi kazandığın, hediye puanlarının silineceği ya da ücretsiz internet paketi kazandığın söylenir.
- Tanıdık taklidi: Bir yakının "numaram değişti" diyerek acil para istemesi ya da bir arkadaşının hesabından gelen garip bir bağlantı.
Sahte mesajın işaretleri
- Aciliyet ve korku: "24 saat içinde", "hesabınız kapatılacak", "son uyarı". Gerçek kurumlar seni dakikalar içinde karar vermeye zorlamaz.
- Garip bağlantılar: Kısaltılmış bağlantılar ya da gerçek kurumun adını taklit eden adresler (örneğin kurum adının arasına tire, rakam veya ek kelimeler eklenmiş alan adları).
- Bilgi istemek: Şifre, kart numarası, son kullanma tarihi, CVV ya da telefonuna gelen doğrulama kodu. Bankalar ve kamu kurumları bu bilgileri SMS, e-posta veya telefonla istemez.
- Beklemediğin bir şey: Sipariş vermediğin bir kargo, başvurmadığın bir iade, katılmadığın bir çekiliş.
- Hitap ve dil: "Sayın müşterimiz" gibi genel hitaplar, imla hataları, tuhaf cümle yapıları. Ancak son yıllarda sahte mesajların dili de düzeldi; bu yüzden tek başına bu işarete güvenme.
Altın kural: Telefonuna gelen doğrulama kodunu, kim olduğunu söylerse söylesin, hiç kimseyle paylaşma. Bu kod, işlemi senin yaptığının kanıtıdır; paylaştığında o kanıtı karşı tarafa vermiş olursun.
e-Devlet'in tek doğru adresi
e-Devlet Kapısı'nın adresi turkiye.gov.tr'dir. Benzer görünen başka hiçbir alan adı e-Devlet değildir. En güvenli yol, mesajdaki bağlantıya tıklamak yerine adresi tarayıcına kendin yazmak ya da resmî e-Devlet uygulamasını kullanmaktır. Gerçekten bir iaden veya bildirimin varsa, giriş yaptığında zaten orada görürsün.
Aynı kural bankalar için de geçerli: bir mesaj seni endişelendirdiyse, mesajdaki bağlantıya ya da numaraya değil, bankanın resmî uygulamasına veya kartının arkasındaki müşteri hizmetleri numarasına başvur.
Tıkladıysan ne yapmalısın?
Herkesin başına gelebilir. Önemli olan hızlı davranmak:
- Kart bilgisi girdiysen: Hemen bankanı ara ve kartını kapattır. Bankaların 7/24 hizmet veren hatları vardır.
- Şifre girdiysen: O hesabın şifresini hemen değiştir; aynı şifreyi kullandığın diğer hesapları da değiştir. Mümkünse iki adımlı doğrulamayı aç.
- Doğrulama kodu paylaştıysan: İlgili kurumu (banka, operatör, e-posta sağlayıcısı) hemen ara; hesabındaki oturumları kapat.
- Bir dosya ya da uygulama yüklediysen: Uygulamayı kaldır, telefonunu güncelle ve önemli hesaplarının şifrelerini başka bir cihazdan değiştir.
- Para kaybettiysen: Bankana bildirimde bulun ve savcılığa ya da kolluk kuvvetlerine şikâyette bulun. Mesajların ekran görüntülerini sakla.
Bildirmek de işe yarar
Karşılaştığın oltalama sitelerini Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi'ne (USOM) bildirebilirsin. USOM, zararlı olduğu tespit edilen adresleri yayımlar ve erişimin engellenmesine katkıda bulunur. Sahte SMS'leri de telefonundaki "spam olarak bildir" seçeneğiyle işaretlemek, operatörlerin bu mesajları filtrelemesine yardımcı olur.
Dolandırıcılara karşı en iyi savunma, hesaplarının zaten iyi korunuyor olmasıdır. Bunun için şifre ve iki adımlı doğrulama rehberimize de göz atabilirsin.