Bir kedi ya da köpek sahiplenmek, yaklaşık 10 ila 20 yıl sürecek bir sorumluluk almak demektir. Barınaklardaki hayvanların önemli bir kısmı, bu kararın aceleyle verildiği evlerden geri döner. Bu yazıda sahiplenmeden önce kendine sorman gereken soruları, yasal yükümlülükleri ve ilk haftalarda yapılacakları topladık.
Önce kendine sor
- Zamanın var mı? Köpeklerin günde birkaç kez yürüyüşe çıkması gerekir. Kediler daha bağımsız görünse de oyun ve ilgi ister. Uzun saatler evde değilsen bunu hesaba kat.
- Evin uygun mu? Kiradaysan ev sahibinin ya da site yönetiminin evcil hayvana izin verip vermediğini önceden öğren. Balkon ve pencereler için kedi filesi düşün; düşme, kedilerde en sık görülen kazalardandır.
- Evdeki herkes istiyor mu? Ailede alerjisi olan biri var mı? Küçük çocuklar varsa hayvanla nasıl davranılacağını öğrenmeleri gerekir.
- Uzun vadeli planların neler? Taşınma, yurt dışına gitme ya da yeni bir bebek gibi değişiklikler, hayvanların geri verilmesinin en yaygın sebeplerindendir. Bu durumlarda ne yapacağını şimdiden düşün.
Masrafları gerçekçi hesapla
Mama ve kum gibi düzenli giderlerin yanında, özellikle ilk yıl veteriner masrafları önemli bir kalem tutar:
- Aşılar: Kuduz ve karma aşılar ile düzenli iç ve dış parazit uygulamaları.
- Kısırlaştırma: Hem istenmeyen yavruları önler hem de bazı hastalık risklerini azaltır. Birçok belediye barınaktan sahiplenilen hayvanları kısırlaştırılmış ve aşılı olarak verir.
- Beklenmedik durumlar: Bir kaza ya da hastalık için küçük bir birikim ayırmak, zor bir anda karar vermeni kolaylaştırır.
Satın alma, sahiplen
Belediye barınaklarında ve hayvan hakları derneklerinde her yaşta ve karakterde yuva bekleyen kedi ve köpek var. Sahiplendirme çoğu zaman ücretsizdir ve hayvan genellikle aşıları yapılmış, kısırlaştırılmış olarak teslim edilir. Barınak çalışanları ve gönüllüler hayvanın huyunu tanıdığı için evine ve yaşam tarzına uygun hayvanı seçmende yardımcı olabilir.
Yetişkin bir hayvanı göz ardı etme. Yavrular çok ilgi görür ama yetişkin hayvanların karakteri bellidir, çoğu tuvalet eğitimlidir ve barınakta daha uzun süre bekler.
Yasal yükümlülükler
Türkiye'de 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu, sahipli kedi ve köpeklerin mikroçiple işaretlenmesini ve Tarım ve Orman Bakanlığı'nın kayıt sistemine kaydedilmesini zorunlu tutar. Bu işlemi veteriner hekimler yapar. Kayıt, kaybolan bir hayvanın sahibine ulaşmasını da kolaylaştırır. Kanun ayrıca sahipli hayvanın terk edilmesini yasaklar ve yaptırıma bağlar.
Not: Yasal düzenlemeler zaman zaman değişebiliyor. Güncel yükümlülükleri sahiplenme sırasında barınağa ya da veteriner hekimine sormanı öneririz.
İlk günler
- Sakin bir alan hazırla: Yeni gelen hayvan için yatağı, su ve mama kabı, kedi için kum kabı olan sessiz bir köşe ayır. İlk günlerde saklanması normaldir; zorlamadan alışmasına izin ver.
- Veteriner kontrolü: İlk hafta içinde genel bir kontrol yaptır, aşı takvimini ve mikroçip kaydını gözden geçir.
- Mamayı yavaş değiştir: Barınakta yediği mamadan yenisine birkaç gün içinde azar azar geçmek mide sorunlarını önler.
- Sabırlı ol: Barınaktan gelen bir hayvanın yeni evine alışması birkaç haftayı bulabilir. Rutin, sakinlik ve ödül, cezadan çok daha etkilidir.
Sahiplenemiyorsan da yardım edebilirsin
Şu an bir hayvana yuva olamıyorsan geçici bakım gönüllüsü olmak, barınaklara mama ya da malzeme bağışı yapmak ya da sokak hayvanlarına doğru şekilde yardım etmek de büyük fark yaratır. Bunun nasıl yapılacağını sokak hayvanlarına doğru yardım yazımızda anlattık. Ekorama'da da reklam geliri oluştuğunda bir bölümünü barınaklara mama yardımına ayıracağız; ayrıntılar Bağışlar sayfasında.
Kaynaklar
- 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu
- T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı — evcil hayvan kimliklendirme ve kayıt