Gizliliğini korumak için pahalı programlara ya da teknik bilgiye ihtiyacın yok. Her gün kullandığın tarayıcının ayarlarında, seni sitelerden siteye takip eden araçları sınırlayan birkaç önemli seçenek zaten var. Çoğu insan bu ayarlara hiç bakmaz, çünkü menülerin derinlerinde dururlar.
Bu rehberde Chrome, Firefox ve Safari için yaklaşık on dakikada yapabileceğin ayarları topladık. Menü adları tarayıcı sürümüne göre küçük farklılıklar gösterebilir; aradığını bulamazsan ayarlar sayfasındaki arama kutusuna anahtar kelimeyi (örneğin "çerez") yazman yeterli.
1. Üçüncü taraf çerezlerini engelle
Üçüncü taraf çerezleri, ziyaret ettiğin sitenin değil, o sayfaya yerleştirilmiş reklam ve analiz hizmetlerinin bıraktığı çerezlerdir. Seni bir siteden diğerine takip etmenin en yaygın yolu budur. Bunları engellemek, sitelerin büyük çoğunluğunun çalışmasını bozmaz.
- Chrome: Ayarlar → Gizlilik ve güvenlik → Üçüncü taraf çerezleri bölümünden üçüncü taraf çerezlerini engelleme seçeneğini aç.
- Firefox: Ayarlar → Gizlilik ve Güvenlik → Gelişmiş İzlenme Koruması. "Standart" mod çoğu izleyiciyi zaten engeller; daha sıkı koruma istersen "Sıkı" modu seçebilirsin. Bir site düzgün çalışmazsa o site için korumayı adres çubuğundaki kalkan simgesinden kapatabilirsin.
- Safari (Mac ve iPhone): Ayarlar → Gizlilik bölümündeki "Siteler arası izlemeyi engelle" seçeneğinin açık olduğundan emin ol. Bu seçenek genellikle varsayılan olarak açıktır.
2. Eski çerezleri ve site verilerini temizle
Engelleme ayarı bundan sonrası için geçerlidir; daha önce biriken çerezler tarayıcında durmaya devam eder. Bunları bir kez temizlemek iyi bir başlangıçtır.
- Chrome: Ayarlar → Gizlilik ve güvenlik → Tarama verilerini sil. "Çerezler ve diğer site verileri" seçeneğini işaretle, zaman aralığı olarak "Tüm zamanlar"ı seç.
- Firefox: Ayarlar → Gizlilik ve Güvenlik → Çerezler ve Site Verileri → Verileri Temizle.
- Safari: Mac'te Ayarlar → Gizlilik → Web Sitesi Verilerini Yönet; iPhone'da Ayarlar → Safari → Geçmişi ve Web Sitesi Verilerini Sil.
Not: Çerezleri silmek, giriş yaptığın sitelerden çıkış yapmana neden olur. Şifrelerini bir şifre yöneticisinde ya da tarayıcının şifre kasasında sakladığından emin ol.
3. Site izinlerini gözden geçir
Zamanla birçok siteye konum, kamera, mikrofon veya bildirim izni vermiş olabilirsin. Bu izinler sen geri alana kadar geçerli kalır. Özellikle bildirim izinleri, can sıkıcı ve bazen aldatıcı reklamların kaynağı olabilir.
- Chrome: Ayarlar → Gizlilik ve güvenlik → Site ayarları. Konum, kamera, mikrofon ve bildirimler başlıklarına tek tek girip tanımadığın siteleri kaldır.
- Firefox: Ayarlar → Gizlilik ve Güvenlik → İzinler bölümünde her iznin yanındaki "Ayarlar" düğmesinden listeyi düzenle.
- Safari: Mac'te Ayarlar → Web Siteleri sekmesinde sol taraftaki izin türlerine bak.
Genel kural basit: Bir siteye bir iznin neden gerektiğini açıklayamıyorsan, büyük ihtimalle o izni vermene gerek yoktur.
4. Eklentileri ayıkla
Tarayıcı eklentileri çok kullanışlı olabilir, ama birçoğu ziyaret ettiğin her sayfayı okuma ve değiştirme iznine sahiptir. Geliştiricisi el değiştiren masum bir eklentinin sonradan veri toplamaya başladığı örnekler ne yazık ki az değil.
- Eklentiler sayfasını aç (Chrome'da adres çubuğuna chrome://extensions, Firefox'ta about:addons yazabilirsin).
- Son birkaç aydır kullanmadığın her eklentiyi kaldır.
- Kalanların hangi izinleri istediğine bak. "Tüm sitelerdeki verilerinizi okuma ve değiştirme" iznine gerçekten ihtiyaç duyan eklenti sayısı azdır.
5. Varsayılan arama motorunu seç
Adres çubuğuna yazdığın her şey, varsayılan arama motoruna gönderilir. Bu yüzden hangi arama motorunu kullandığın, gizlilik açısından en etkili tek ayar olabilir. Tarayıcının ayarlarında "Arama motoru" bölümünden varsayılanı değiştirebilir, listede olmayan bir arama motorunu da ekleyebilirsin.
Ekorama'yı kullanmak istersen: Chrome'da ekorama.com.tr'yi açıp bir arama yaptıktan sonra Ayarlar → Arama motoru → Arama motorlarını ve site aramasını yönet bölümünde Ekorama'yı listede bulup varsayılan yapabilirsin. Firefox'ta sitemizdeyken adres çubuğundaki arama alanından "Ekorama'yı ekle" seçeneğini kullanabilirsin. Ekorama aramalarını kaydetmez ve seni bir profile bağlamaz.
6. Güncellemeleri ertelememe alışkanlığı
Son olarak, belki de en sıkıcı ama en önemli adım: tarayıcını güncel tut. Güncellemeler yalnızca yeni özellikler getirmez, bilinen güvenlik açıklarını da kapatır. Tarayıcın "yeniden başlat" uyarısı gösterdiğinde, açık sekmelerin genellikle kaybolmadan geri gelir.
Bu ayarlardan sonra neler değişir?
Büyük ihtimalle günlük kullanımında pek bir fark hissetmeyeceksin. Siteler çalışmaya devam edecek, sadece seni bir siteden diğerine izleyen reklam ağları işini biraz daha zor yapacak. Nadiren bir site düzgün çalışmazsa, o siteye özel bir istisna eklemek her tarayıcıda mümkün.
Gizlilik bir kerelik bir ayar değil, küçük alışkanlıkların toplamı. Bu ayarları yılda bir iki kez gözden geçirmek, eklentileri ayıklamak ve arama alışkanlıklarını sorgulamak, internette bıraktığın izi belirgin şekilde azaltır. Takibin nasıl işlediğini merak ediyorsan arama motorlarının seni nasıl takip ettiğini anlattığımız yazıya da göz atabilirsin.