Hemen her tarayıcıda bulunan gizli sekme, adına rağmen en çok yanlış anlaşılan özelliklerden biridir. Chrome'da "Gizli pencere", Safari ve Firefox'ta "Özel pencere" olarak geçer. Simgesindeki şapka ve gözlük, insanlara internette kimliklerini saklayabilecekleri hissini verir. Oysa gizli sekmenin yaptığı iş çok daha sınırlıdır.
Kısaca söylemek gerekirse: gizli sekme seni kendi bilgisayarını kullanan diğer insanlara karşı korur, internetteki sitelere ve hizmetlere karşı değil. Bu ayrımı anlamak, gizli sekmeyi doğru amaçla kullanmanın anahtarı.
Gizli sekme neyi gizler?
Gizli bir pencereyi kapattığında, tarayıcın o oturumla ilgili şunları cihazında saklamaz:
- Gezinme geçmişi: Ziyaret ettiğin sayfalar geçmiş listesinde görünmez.
- Çerezler ve site verileri: Oturum boyunca sitelerin bıraktığı çerezler, pencere kapanınca silinir. Bir sonraki gizli oturumda siteler seni "yeni biri" olarak görür.
- Formlara girilen bilgiler: Yazdığın adresler, aramalar ve form verileri otomatik doldurma için kaydedilmez.
- Site izinleri: Oturum sırasında bir siteye verdiğin konum veya bildirim izni gibi ayarlar kalıcı olmaz.
Bu yüzden gizli sekme, ortak kullanılan bir bilgisayarda bir hesaba giriş yapmak, sürpriz bir hediye araştırmak ya da aynı sitede aynı anda iki farklı hesap açmak gibi durumlar için gerçekten işe yarar.
Gizli sekme neyi gizlemez?
Gizli sekmede gezinirken internete giden istekler normal bir pencereden farklı değildir. Şunlar seni hâlâ görebilir:
- Ziyaret ettiğin siteler: Bir siteye girdiğinde o site IP adresini, tarayıcı bilgilerini ve sayfada ne yaptığını görebilir. Bir hesaba giriş yaparsan, yaptıkların doğrudan o hesaba bağlanır.
- İnternet sağlayıcın: Evdeki internet şirketin ya da mobil operatörün hangi alan adlarına bağlandığını görebilir.
- İş yeri ve okul ağları: Kurum ağına bağlıysan, ağ yöneticileri trafiği izleyebilir. Kurumun yönettiği bir cihazda ise gizli mod genellikle hiçbir şeyi gizlemez.
- Arama motorları: Gizli sekmede yapılan aramalar da arama motoruna gider. Hesaba giriş yapmamış olsan bile IP adresin ve tarayıcı bilgilerin gönderilir.
- İndirdiğin dosyalar ve yer imleri: İndirilen dosyalar cihazında kalır; gizli oturumda eklediğin yer imleri de normal yer imlerine kaydedilir.
"Parmak izi" gizli sekmede de çalışır
Siteler bir ziyaretçiyi tanımak için yalnızca çerezlere güvenmez. Ekran boyutu, yazı tipleri, saat dilimi ve ekran kartının bıraktığı küçük farklar gibi ayrıntılar bir araya getirilerek cihaza özgü bir "parmak izi" çıkarılabilir. Gizli sekme bu bilgilerin çoğunu değiştirmez. Bu yüzden çerezler silinse bile bazı takip yöntemleri seni bir oturumdan diğerine tanıyabilir. Bu konuyu arama motorlarının seni nasıl takip ettiğini anlattığımız yazıda daha ayrıntılı ele aldık.
Gizli sekmeyi ne zaman kullanmalı?
Gizli sekme kötü bir araç değil; sadece belirli işler için yapılmış bir araç. Şu durumlarda gerçekten faydalıdır:
- Başkasının bilgisayarında e-postana veya bir hesaba giriş yaparken. Pencereyi kapattığında oturumun kapanır, şifren kaydedilmez.
- Evde ortak kullanılan bir cihazda geçmişte görünmesini istemediğin bir şeye bakarken, örneğin bir doğum günü hediyesi.
- "Temiz" bir görünüm istediğinde: Bir sitenin giriş yapmamış ziyaretçilere nasıl göründüğünü ya da bir arama sonucunun kişiselleştirme olmadan nasıl çıktığını görmek için.
- Aynı anda iki hesap açman gerektiğinde.
Daha fazla gizlilik için ne yapılabilir?
Eğer amacın internette daha az iz bırakmaksa, gizli sekmeye şu alışkanlıkları eklemek çok daha etkili olur:
- Tarayıcında üçüncü taraf çerezlerini engelle ve izleme korumasını aç. Nasıl yapılacağını tarayıcı gizlilik ayarları yazımızda anlattık.
- Arama yaparken geçmişini kaydetmeyen bir arama motoru kullan ya da hesabından çıkış yap.
- Halka açık Wi-Fi ağlarında, özellikle şifresiz olanlarda, önemli işlemler yapmaktan kaçın; adres çubuğunda bağlantının güvenli (https) olduğundan emin ol. Ayrıntılar için halka açık Wi-Fi yazımıza bakabilirsin.
- Kullandığın hesaplarda etkinlik geçmişinin otomatik silinmesini ayarla.
Kısaca: Gizli sekme, bilgisayarında iz bırakmamak için bir araçtır. İnternette görünmez olmanı sağlamaz. Onu bir kilit değil, kapanınca kendini temizleyen bir pencere olarak düşünmek en doğrusu.