Yıllar içinde açtığımız hesapları saymak zordur: bir kere alışveriş yapılan site, artık kullanılmayan bir forum, eski bir oyun, unutulmuş bir sosyal ağ. Her biri bir e-posta adresi, belki bir telefon numarası, bir adres ve eski bir şifre barındırır. Bu hesaplar sen onları unuttuğunda ortadan kaybolmaz; birinin veritabanı sızdığında bilgilerin de sızar.
Dijital ayak izini küçültmek, bu dağınıklığı toparlamak demektir. Bir hafta sonu öğleden sonrası ayırarak başlayabilirsin. Telefonundaki uygulamaların neye eriştiğini de gözden geçirmek istersen uygulama izinleri yazımız adım adım anlatıyor.
1. Hangi hesaplarının olduğunu bul
Unuttuğun hesapları bulmanın en kolay yolları:
- E-posta kutunda ara: "hoş geldiniz", "hesabınızı doğrulayın", "welcome", "verify your account" gibi kelimelerle arama yap. Yıllar önce açtığın hesapların kayıt e-postaları karşına çıkar.
- Şifre yöneticine bak: Tarayıcının ya da kullandığın şifre yöneticisinin kayıtlı şifreler listesi, hangi sitelerde hesabın olduğunun iyi bir haritasıdır.
- "Google ile giriş yap" bağlantıları: Google veya Apple hesabın üzerinden giriş yaptığın uygulamaları hesap ayarlarındaki "bağlı uygulamalar" ya da "üçüncü taraf erişimi" bölümünde görebilirsin.
- Sızıntı kontrolü: Have I Been Pwned, e-posta adresinin hangi bilinen veri sızıntılarında yer aldığını gösterir. Bu liste, varlığını unuttuğun hesapları da hatırlatabilir.
2. Kullanmadıklarını sil
Bir hesabı silmek, onu sadece kullanmamaktan çok daha iyidir. Silme seçeneği genellikle hesap ayarlarında "Hesabı kapat", "Hesabı sil" veya "Gizlilik" bölümlerinde bulunur. Bazı siteler bu seçeneği bilerek zor bulunur hale getirir.
JustDeleteMe gibi rehber siteler, yüzlerce popüler hizmette hesap silme sayfasının doğrudan bağlantısını ve silmenin ne kadar zor olduğunu listeler.
Silmeden önce: Saklamak istediğin fotoğraf, mesaj veya belgeler varsa önce indir. Birçok hizmet "verilerimi indir" seçeneği sunar.
3. Silemiyorsan boşalt
Bazı hizmetler hesap silmeye izin vermez ya da sana bir sebepten hesabı tutman gerekir. Bu durumda:
- profil bilgilerini (doğum tarihi, adres, telefon) sil veya genelleştir,
- kayıtlı kartlarını kaldır,
- şifreyi benzersiz ve güçlü bir şifreyle değiştir,
- eski gönderi ve fotoğrafları sil ya da yalnızca kendine görünür yap.
4. Sosyal medyada eski paylaşımları gözden geçir
On yıl önceki bir paylaşım, bugün okul adını, yaşadığın mahalleyi ya da çocuklarının fotoğraflarını herkesin görebileceği şekilde ortada bırakıyor olabilir. Çoğu sosyal ağda eski gönderilerin görünürlüğünü toplu olarak "yalnızca arkadaşlar" ya da "yalnızca ben" yapma seçeneği vardır. Profilini, giriş yapmamış birinin gözünden görmek için "farklı görüntüle" gibi önizleme özelliklerini kullan.
5. Arama sonuçlarında adını kontrol et
Adını ve soyadını tırnak içinde bir arama motorunda aratmak, başkalarının seni aradığında ne gördüğünü gösterir. Telefon numaran, ev adresin veya e-postan gibi kişisel bilgilerin arama sonuçlarında çıkıyorsa, Google'ın kişisel bilgileri arama sonuçlarından kaldırma araçlarıyla talepte bulunabilirsin. Bilginin yayımlandığı siteden doğrudan kaldırılmasını istemek ise daha kalıcı bir çözümdür. Türkiye'de kişisel verilerinle ilgili haklarını KVKK yazımızda anlattık.
6. Bundan sonrası için küçük alışkanlıklar
- Misafir olarak alışveriş yap: Bir siteden tek seferlik bir şey alıyorsan hesap açmak yerine misafir olarak devam et.
- İkinci bir e-posta adresi kullan: Bülten, kampanya ve önemsiz kayıtlar için ayrı bir adres, ana e-postanı temiz tutar.
- Gerekmeyen bilgiyi verme: Formlardaki zorunlu olmayan alanları boş bırak.
- Yılda bir temizlik: Şifre yöneticindeki listeye bakıp artık kullanmadığın hesapları sil.
Ayak izini küçültmek bir anda bitmez ama her silinen hesap, gelecekteki bir veri sızıntısında kaybedeceğin bir şeyin daha az olması demektir. Bilgilerinin daha önce bir sızıntıda yer alıp almadığını veri sızıntısı yazımızdaki yollarla kontrol edebilirsin.